De Gotthard-wegtunnel

De Gotthard-wegtunnel verbindt Göschenen in het kanton Uri met Airolo in Ticino en is de flessenhals van de noord-zuidroute A2. Wie wil begrijpen waarom daar zo vaak files staan, hoeft maar één ding te weten: het is één enkele buis met verkeer in beide richtingen.

De belangrijkste cijfers

De tunnel is ongeveer 16,9 kilometer lang, de maximumsnelheid is 80 km/u. Zonder file ben je zo’n 13 minuten in de tunnel onderweg. Hij is sinds 1980 open. Voor de rit erdoor heb je het Zwitserse snelwegvignet nodig.

Volgens ASTRA, de Zwitserse federale wegendienst, is het de langste wegtunnel van de Alpen. In 1981 reden er net geen 3 miljoen voertuigen doorheen, in 2024 bijna 7,1 miljoen.

Waarom er gedoseerd wordt

Omdat beide rijrichtingen dezelfde buis delen, kan de capaciteit niet onbeperkt worden benut: een file in de tunnel zou een veiligheidsprobleem zijn, niet alleen een kwestie van comfort. Daarom wordt het verkeer voor de portalen gedoseerd: voertuigen worden telkens in kleine groepen toegelaten, en de wachtrij ontstaat bewust buiten op de snelweg in plaats van binnen.

Precies daarom volgt Stauportal.ch de filelengte niet in de tunnel, maar op de toegangswegen: aan de noordkant tussen Erstfeld, Amsteg en Göschenen, aan de zuidkant tussen Faido, Quinto en Airolo. Op die trajecten zie je de dosering als file terug. Voor elke kant is er een eigen overzicht: File Gotthard richting zuiden (voor het noordportaal) en File Gotthard richting noorden (voor het zuidportaal).

Veiligheid sinds de brand van 2001

Op 24 oktober 2001 om 9.39 uur raakte een vrachtwagen, net geen kilometer na de ingang bij Airolo, op de verkeerde weghelft en schampte een tegemoetkomende vrachtwagen. Een tank scheurde open, lekkende diesel vatte vlam, en binnen korte tijd stonden beide voertuigen met lading en al in brand. Elf mensen kwamen om. Voor de herstelwerkzaamheden bleef de tunnel tot 21 december 2001 dicht.

Sindsdien is de tunnel verbeterd, onder meer met nieuwe ventilatie, fellere verlichting, borden om de 25 meter met de afstand tot de vluchtweg, verkeerslichten boven beide rijstroken en nieuwe noodoproep- en radiosystemen.

Het duidelijkst merk je het druppelsysteem. Na de heropening reden vrachtwagens eerst alleen afwisselend, om de twee uur vanuit het noorden of vanuit het zuiden. Sinds september 2002 rijden ze weer in beide richtingen tegelijk, maar elke vrachtwagen wordt afzonderlijk de tunnel in gestuurd: afhankelijk van het personenautoverkeer 60 tot maximaal zo’n 150 per richting per uur.

In totaal zijn per richting per uur hoogstens 1000 personenauto-equivalenten toegestaan, waarbij een vrachtwagen als drie telt. Komen er meer voertuigen aan, dan schakelt het systeem over op doseren, en vrachtwagens houden in de tunnel minstens 150 meter afstand. ASTRA noemt het wachten voor het verkeerslicht daarom ‘veiligheidstijd’.

Later kwamen er nog twee onderdelen bij: in 2009 het vrachtverkeerscentrum Ripshausen in het kanton Uri, waar vrachtwagens worden gecontroleerd en gedoseerd naar de Gotthard worden doorgestuurd, en in 2016 twee thermische portalen op de toegangswegen. Die herkennen oververhitte onderdelen van voertuigen, vooral van vrachtwagens, en houden voertuigen met brandgevaar vóór de tunnel tegen. Het aantal ongevallen in de tunnel is volgens ASTRA sterk gedaald: in 2001 waren het er 34, sinds 2007 tussen 4 en 14 per jaar.

Tegenliggers in de tunnel blijven er tot beide buizen in gebruik zijn. Volgens de planning van ASTRA wordt de tweede buis tot 2030 gebouwd, daarna wordt tot 2033 de bestaande gerenoveerd. Pas dan heeft elke rijrichting een eigen buis met één rijstrook en een vluchtstrook. Wat dat voor de files betekent, lees je op de pagina over de tweede tunnelbuis van de Gotthard.

Wanneer er meestal file staat

De pieken zijn seizoensgebonden en heel regelmatig: zomerweekenden in juli en augustus, feestdagen en het begin van de schoolvakanties. De richting volgt het vakantieverkeer: naar het zuiden als de vakantie begint, naar het noorden als die eindigt. In de zomer en herfst van 2026 tonen de door Stauportal.ch vastgelegde meldingen richting zuiden gemiddeld de langste wachttijden op zaterdag, maandag en vrijdag, richting noorden op vrijdag, zondag en zaterdag. Daar komen de paas- en pinksterweekenden bij, en losse dagen met ongevallen of afsluitingen, die niet te voorspellen zijn.

Wel te plannen zijn de nachtelijke afsluitingen voor onderhoud, die ASTRA meerdere keren per jaar inplant. Welke afsluitingen eraan komen, staat op de pagina Afsluitingen van de Gotthard, en de typische filedagen per richting vind je in de fileverwachting voor de Gotthard.

Wat ‘File’ en ‘Langzaam’ hier betekenen

Stauportal.ch onderscheidt drie toestanden. ‘Geen file’ betekent dat er voor het traject geen opstopping is gemeld. ‘Langzaam’ staat voor langzaam rijdend verkeer met een gemelde lengte van minder dan 3 kilometer. Vanaf 3 kilometer wordt de toestand als ‘File’ weergegeven. De waarden komen uit de open verkeersdatafeed van ASTRA.

Waar je de actuele situatie ziet

Op Gotthardverkeer live zie je filelengte en vertraging per rijrichting. Loont het wachten niet, dan vind je de alternatieve routes op de pagina Gotthard omrijden.

Gotthard-wegtunnel: veelgestelde vragen

Hoe lang is de Gotthardtunnel?

Ongeveer 16,9 kilometer, van Göschenen in het kanton Uri tot Airolo in Ticino. Volgens ASTRA, de Zwitserse federale wegendienst, is het de langste wegtunnel van de Alpen. De maximumsnelheid is 80 km/u, dus zonder file duurt de rit door de tunnel ongeveer 13 minuten. De tunnel is sinds 1980 open.

Heb je een vignet nodig voor de Gotthardtunnel?

Ja. De Gotthard-wegtunnel ligt op de snelweg A2, en voor de rit erdoor heb je het Zwitserse snelwegvignet nodig.

Wat gebeurde er bij de brand in de Gotthardtunnel in 2001?

Op 24 oktober 2001 raakte een vrachtwagen, net geen kilometer na de ingang bij Airolo, op de verkeerde weghelft en schampte een tegenligger, ook een vrachtwagen. Lekkende diesel vatte vlam en elf mensen kwamen om. Voor de herstelwerkzaamheden bleef de tunnel tot 21 december 2001 dicht. Na de heropening reden vrachtwagens eerst alleen afwisselend, om de twee uur vanuit het noorden of het zuiden; sinds september 2002 worden ze één voor één toegelaten, en sinds 2016 houden twee thermische portalen voertuigen met brandgevaar vóór de tunnel tegen.

Waarom staat er zo vaak file voor de Gotthardtunnel?

De tunnel heeft maar één buis, met verkeer in beide richtingen. Per richting mogen er per uur hoogstens 1000 personenauto-equivalenten door, en een vrachtwagen telt als drie. Komen er meer voertuigen aan, dan wordt het verkeer voor de portalen gedoseerd: de file staat dan buiten op de snelweg en niet in de tunnel. Het drukst is het in de zomerweekenden van juli en augustus, op feestdagen en aan het begin van de schoolvakanties.

Alle informatie onder voorbehoud. Bepalend is de officiële informatie van ASTRA en de kantonpolitie.